West Ham United lớn lên cùng khu Đông London, từ đội bóng của công nhân xưởng đóng tàu tới những đêm cúp châu Âu. Biệt danh Hammers và Irons nhắc về nguồn gốc Thames Ironworks, còn các thế hệ Bobby Moore, Trevor Brooking và Jarrod Bowen đánh dấu những thời kỳ thành công khác nhau. Ba chức vô địch FA Cup, Cup Winners’ Cup 1965 và Conference League 2023 tạo nên những điểm tựa trong ký ức người hâm mộ.
Từ xưởng đóng tàu tới Boleyn Ground
Năm 1895, Arnold Hills và Dave Taylor thành lập Thames Ironworks FC. Đội bắt đầu ở Hermit Road tại Canning Town, sau đó chuyển qua Browning Road và Memorial Grounds. Năm 1900, câu lạc bộ được tổ chức lại thành West Ham United, một công ty trách nhiệm hữu hạn riêng. Cuộc thay đổi liên quan đến việc Hills chuyển doanh nghiệp đóng tàu sang mô hình công ty đại chúng, khiến cách tài trợ đội bóng trước đó không còn phù hợp. Niên sử thập niên 1900 kể lại quá trình huy động cổ phần để xây dựng đội bóng mới.
Năm 1904, West Ham tìm được quê hương lâu dài ở Boleyn Ground. Trận khai sân ngày 1/9 kết thúc bằng chiến thắng 3–0 trước Millwall tại Southern League. Hồ sơ trận đấu của câu lạc bộ đặt sự kiện này trong hành trình chuyển sân từ những năm Thames Ironworks. Boleyn Ground sau đó gắn với nhiều thế hệ người dân East End, những buổi chiều bóng đá và sự trưởng thành của các cầu thủ trẻ. Từ địa chỉ này, đội bóng bước vào những mùa thành công nhất dưới thời Ron Greenwood.
Thế hệ Greenwood và những mùa hè Wembley
Ngày 2/5/1964, West Ham gặp Preston North End ở chung kết FA Cup. Đối thủ hai lần dẫn bàn, nhưng John Sissons và Geoff Hurst lần lượt gỡ hòa. Phút cuối, Peter Brabrook đưa bóng vào từ cánh phải để Ronnie Boyce đánh đầu ấn định chiến thắng 3–2. Tường thuật trận chung kết ghi nhận danh hiệu lớn đầu tiên của West Ham trước 100.000 khán giả. Đó cũng là khởi đầu cho chuỗi những ngày hội tại Wembley của nhóm cầu thủ dưới sự dẫn dắt của Greenwood và đội trưởng Moore.
Một năm sau, West Ham trở lại Wembley để gặp TSV 1860 Munich ở chung kết Cup Winners’ Cup. Hành trình tới đó đi qua La Gantoise, Sparta Prague, Lausanne và Zaragoza. Trận tranh cúp ngày 19/5/1965 chỉ được khai thông trong hiệp hai: Alan Sealey ghi hai bàn liên tiếp, đem về chiến thắng 2–0. Hồ sơ chung kết 1965 lưu tên người hùng ấy. Đến mùa hè 1966, Moore làm đội trưởng tuyển Anh vô địch World Cup; Hurst lập hat-trick và Martin Peters ghi bàn còn lại trong trận thắng Tây Đức 4–2, theo niên sử câu lạc bộ.
Hai chiếc FA Cup tiếp theo
Năm 1975, Alan Taylor trở thành gương mặt nổi bật khi ghi cả hai bàn trong trận chung kết thắng Fulham 2–0. Tiền đạo mới chuyển tới từ Rochdale mùa đông trước đó đã lập cú đúp ở cả tứ kết và bán kết. Trong trận cuối, hai lần tận dụng bóng bật ra ở phút 60 và 64 giúp đội của John Lyall đăng quang. Câu chuyện chung kết 1975 còn mang nét xúc động riêng: Moore khi ấy khoác áo Fulham và đối đầu nhiều đồng đội cũ, trong khi Billy Bonds nhận cúp cho West Ham.
Ngày 10/5/1980, West Ham đang chơi ở Second Division nhưng đánh bại Arsenal trong chung kết. Trevor Brooking ghi bàn duy nhất bằng đầu ở phút 13, sau tình huống bóng đi ngang khung thành từ Stuart Pearson. Phía sau, Phil Parkes giữ sạch lưới để bảo vệ chiến thắng 1–0. Hồ sơ trận đấu ghi thêm một ngày Wembley đáng nhớ, đưa chiếc FA Cup thứ ba về Đông London trong giai đoạn đội phải vượt qua khó khăn tại giải vô địch.
London Stadium và đêm Prague
West Ham chuyển tới London Stadium năm 2016. Trận Premier League đầu tiên tại đây là chiến thắng Bournemouth 1–0 ngày 21/8 trước 56.977 khán giả. Các khán đài mang tên Moore, Brooking và sau này Bonds, nối những huyền thoại với sân nhà mới. Lịch sử London Stadium ghi lại sự chuyển tiếp ấy cùng các đêm bóng đá châu Âu, nổi bật có trận thắng Sevilla ở Europa League năm 2022.
Ngày 7/6/2023 tại Prague, West Ham thắng Fiorentina 2–1 để vô địch Conference League. Said Benrahma mở tỷ số bằng phạt đền, Giacomo Bonaventura gỡ hòa rồi Bowen nhận đường chuyền của Lucas Paquetá để ghi bàn quyết định phút 90. UEFA xác nhận đội của David Moyes hoàn tất chiến dịch bất bại với 14 thắng và một hòa. Chiếc cúp nối dài lịch sử West Ham. Xem thêm đội bóng tại Xoilac.
Nguồn tham khảo
- West Ham – Thames Ironworks và sân Boleyn
- West Ham – Tổ chức lại năm 1900
- West Ham – Chung kết FA Cup 1964
- West Ham – Chung kết Cup Winners Cup 1965
- West Ham – Chung kết FA Cup 1975
- West Ham – Chung kết FA Cup 1980
- West Ham – London Stadium
- UEFA – Chung kết Conference League 2023
- West Ham – Thập niên 1960
Đối chiếu nguồn ngày 31/10/2026.