Wolverhampton Wanderers, thường được gọi là Wolves, là một tên tuổi lâu đời của bóng đá Anh. Áo vàng đen và sân Molineux tạo nên hình ảnh dễ nhận biết của CLB vùng West Midlands.
Gốc rễ và thời kỳ Stan Cullis
Thành lập năm 1877, Wolves là một trong mười hai thành viên sáng lập Football League. Đội giành FA Cup đầu tiên năm 1893 khi thắng Everton 1–0 tại Fallowfield, Manchester. Molineux trở thành sân nhà từ năm 1889, gắn tên đội với một địa điểm quen thuộc của thành phố. Vàng và đen được CLB giải thích theo phương châm thành phố: ánh sáng xuất hiện từ bóng tối. Lịch sử chính thức Wolves.
Stan Cullis lên làm HLV năm 1948, sau sự nghiệp cầu thủ tại CLB. Ông cùng thủ quân Billy Wright dẫn dắt giai đoạn thành công nhất, với chức vô địch Anh đầu tiên mùa 1953/54 và hai danh hiệu tiếp theo năm 1957/58, 1958/59. Wolves bước vào thời kỳ ấy bằng FA Cup 1949, rồi duy trì sức cạnh tranh xuyên suốt thập niên 1950. Molineux cũng trở thành sân khấu cho những cuộc gặp quốc tế thu hút sự chú ý vượt khỏi nước Anh. Kỷ nguyên Cullis và Wright.
Đêm Honved năm 1954
Ngày 13/12/1954, Wolves tiếp Honved, đội có các ngôi sao Hungary như Ferenc Puskás và Sándor Kocsis. Khách dẫn 2–0 ngay đầu trận, nhưng Johnny Hancocks rút ngắn từ chấm phạt đền sau giờ nghỉ. Roy Swinbourne ghi hai bàn liên tiếp để hoàn tất cuộc lội ngược dòng 3–2. Gần 55.000 người có mặt tại Molineux; hiệp hai còn được BBC truyền hình, điều hiếm thấy thời đó. Wolves tái hiện trận Honved.
Hệ thống đèn sân đã được đưa vào hoạt động từ tháng 9/1953, giúp Wolves tổ chức những trận giao hữu tối với các đối thủ quốc tế. Chiến thắng trước Honved tạo tiếng vang trong bối cảnh Hungary vừa hai lần đánh bại tuyển Anh. Các cuộc tranh luận về thực lực của những đội mạnh châu Âu góp phần thúc đẩy ý tưởng tổ chức Cúp C1. Molineux vì vậy giữ một vị trí đáng nhớ trong giai đoạn hình thành bóng đá cấp CLB châu lục. Bối cảnh các trận giao hữu dưới đèn.
Những chiếc cúp và chung kết châu Âu
Ngày 7/5/1960, Wolves đánh bại Blackburn 3–0 để đoạt FA Cup lần thứ tư. Mick McGrath phản lưới trước giờ nghỉ, rồi Norman Deeley ghi thêm hai bàn. Trên đường tới Wembley, đội của Cullis vượt qua Aston Villa 1–0 ở bán kết nhờ bàn của Deeley. Danh hiệu khép lại một mùa giải mà Wolves chỉ kém nhà vô địch Anh Burnley một điểm. Wolves nhìn lại FA Cup 1960.
Mùa 1971/72, Wolves vào chung kết kỳ UEFA Cup đầu tiên, sau khi loại Juventus với tổng tỷ số 3–2 trong hành trình. Trận chung kết toàn Anh gặp Tottenham kết thúc bằng thất bại 1–2 tại Molineux và hòa 1–1 ở White Hart Lane. Derek Dougan là vua phá lưới giải đấu, nhưng Wolves vẫn lỡ cúp với tổng tỷ số 2–3. Những cuộc gặp ấy bổ sung một chương châu Âu riêng bên cạnh các danh hiệu quốc nội. UEFA: chung kết mùa 1971/72.
Năm 1980, Wolves lại có ngày hội Wembley khi Andy Gray ghi bàn quyết định trước Nottingham Forest trong chung kết League Cup. Chiến thắng 1–0 ngăn đối thủ giành danh hiệu này lần thứ ba liên tiếp. Thủ quân Emlyn Hughes nâng cúp trước đám đông gần một trăm nghìn người. Đây là League Cup thứ hai của Wolves, sau lần đăng quang năm 1974. Wolves: đội hình vô địch League Cup 1980.
Từ 99 điểm đến tứ kết Europa League
Mùa 2017/18, Nuno Espírito Santo đưa Wolves vô địch Championship với 99 điểm, hơn đội kế tiếp chín điểm. Đội giữ ngôi đầu từ tháng Mười tới cuối mùa. Rúben Neves, Diogo Jota và Willy Boly góp mặt trong thế hệ giúp CLB trở lại Premier League. Lượng người mua vé mùa tăng mạnh so với mùa trước; sân nhà chứng kiến trung bình hơn 28.000 khán giả ở các trận giải đấu. Wolves công bố tổng kết mùa 2017/18.
Hành trình Europa League 2019/20 đưa đội tới tứ kết tại Đức. Wolves gặp Sevilla trong trận đấu một lượt ngày 11/8/2020. Raúl Jiménez không thắng được Yassine Bounou trên chấm phạt đền đầu trận, còn Lucas Ocampos đánh đầu ghi bàn muộn cho đối thủ. Thất bại 0–1 khép lại một chiến dịch dài dưới thời Nuno, nhưng việc trở lại vòng tám đội mạnh châu Âu sau nhiều thập niên vẫn là cột mốc của thế hệ này. UEFA: Wolves gặp Sevilla ở tứ kết.
Nguồn tham khảo
- Wolves – lịch sử CLB
- Wolves – Honved và Molineux 1954
- Wolves – FA Cup 1960
- UEFA – chung kết UEFA Cup 1972
- Wolves – League Cup 1980
- Wolves – mùa vô địch Championship 2017/18
- UEFA – tứ kết Europa League 2020
Đối chiếu ngày 31/10/2026.