PAOK Saloniki là tên quen thuộc của PAOK tại Thessaloniki, câu lạc bộ Hy Lạp ra đời năm 1926 với nguồn gốc từ cộng đồng người Hy Lạp rời Constantinople. Màu đen trắng, đại bàng hai đầu và sân Toumba tạo nên bộ nhận diện riêng của đội. Những chức vô địch quốc gia năm 1976, 1985, 2019 và 2024 đánh dấu các thế hệ khác nhau, trong đó mùa 2018/19 còn mang lại cú đúp đầu tiên. Hồ sơ lịch sử do Panathinaikos giới thiệu ghi nhận các mốc ấy cùng sự hiện diện liên tục của PAOK tại hạng cao nhất.
Nguồn gốc Constantinople ở Thessaloniki
Tên đầy đủ của PAOK thể hiện một tổ chức thể thao của người Constantinople tại Thessaloniki. Quá trình lập câu lạc bộ diễn ra qua nhiều cuộc họp vào mùa xuân 1926. Hồ sơ gốc được AC PAOK công bố ghi biên bản sáng lập ký ngày 30/3, đại hội thông qua điều lệ ngày 5/4 và quyết định tòa án ngày 20/4. Những giấy tờ ấy đặt sự ra đời của đội trong sinh hoạt cộng đồng, khi một tổ chức bóng đá được xây dựng từ nhu cầu tập hợp người chơi và người ủng hộ.
Kho tư liệu AC PAOK còn lưu tên những người ký văn bản và ban lãnh đạo đầu tiên. Đội bóng sau đó phát triển thành một phần quan trọng của thành phố phía bắc Hy Lạp. Từ mùa 1959/60, PAOK góp mặt liên tục trong hệ thống hạng cao nhất cùng Panathinaikos và Olympiacos. Thành tích ấy nối nguồn gốc một cộng đồng với vị thế lâu dài trong bóng đá quốc gia.
Toumba và bàn tay của người hâm mộ
Trước khi có Toumba, PAOK thi đấu tại Sintrivani gần trung tâm thành phố. Sân mới khai trương ngày 6/9/1959 và dần được gọi theo tên khu Toumba ở phía đông Thessaloniki. Hàng nghìn cổ động viên đóng góp bằng quyên góp, xổ số và cả công lao động sau giờ làm việc. Bài giới thiệu của FC Copenhagen, viết nhân chuyến làm khách năm 2021, kể lại sự tham gia trực tiếp ấy vào quá trình xây sân.
Toumba từng đón 45.252 khán giả trong trận gặp AEK năm 1976. Qua các đợt lắp ghế và nâng tiêu chuẩn an toàn, sức chứa giảm dần; bản giới thiệu năm 2021 ghi khoảng 29.000 chỗ. Sân được hiện đại hóa đáng kể trước Olympic 2004, rồi tiếp tục nâng cấp trong giai đoạn 2014–2015 để đáp ứng yêu cầu UEFA. Những thay đổi đó diễn ra ngay tại một sân gắn sâu với khu dân cư, giúp Toumba tiếp tục là nơi tổ chức các đêm bóng đá quốc nội lẫn châu Âu.
Hai mùa giải làm nên bước ngoặt gần đây
Danh hiệu quốc gia đầu tiên đến năm 1976, tiếp theo là năm 1985. Sau quãng chờ kéo dài, PAOK vô địch trở lại mùa 2018/19 mà không thua trận nào. Đội thắng 26, hòa bốn sau 30 vòng. Trận cuối thắng PAS Giannina 2–0 có các bàn của Chuba Akpom và Yevhen Shakhov, khép lại mùa giải bất bại. Tường thuật Kathimerini ngày 5/5/2019 đặt thành tích này bên cạnh mùa bất bại của Panathinaikos năm 1964.
Chưa đầy một tuần sau, Akpom ghi bàn duy nhất trong chung kết cúp trước AEK Athens. Chiến thắng 1–0 ngày 11/5 hoàn tất cú đúp quốc nội đầu tiên của PAOK. Đội kết thúc mùa giải với cả chức vô địch dài ngày lẫn chiếc cúp của trận cuối cùng. Bài viết về chung kết ghi nhận cú dứt điểm của tiền đạo Anh là khoảnh khắc quyết định, đưa năm 2019 thành một cột mốc riêng trong lịch sử câu lạc bộ.
Năm 2024, chức vô địch lại được quyết định trong bối cảnh khác. PAOK phải thắng derby trên sân Aris ở vòng cuối để bảo vệ lợi thế trong cuộc đua. Brandon Thomas mở tỷ số, Loren Moron gỡ hòa, rồi Taison kết thúc một pha phối hợp để ghi bàn thắng 2–1. Tường thuật trận đấu ghi chiến thắng đem về chức vô địch quốc gia thứ tư. Khác với sự ổn định bất bại năm 2019, mùa này được ghi nhớ bằng áp lực của những vòng tranh chức vô địch và trận derby quyết định.
Những cuộc ngược dòng tại châu Âu
Cũng trong mùa 2023/24, PAOK vượt Dinamo Zagreb tại vòng 16 đội Conference League. Sau khi thua 0–2 trên sân khách, đội thắng lượt về 5–1 ở Toumba để đi tiếp với tổng tỷ số 5–3. Biên bản của Dinamo ghi PAOK đã dẫn ba bàn trước giờ nghỉ. UEFA xác nhận đây là lần thứ hai trong ba mùa đội tới tứ kết giải này. Chặng đường ấy bổ sung vào lịch sử PAOK giữa các đấu trường châu Âu trên Xoilac.
Nguồn tham khảo
- AC PAOK – hồ sơ gốc thành lập năm 1926
- Panathinaikos – hồ sơ lịch sử đối thủ PAOK
- FC Copenhagen – lịch sử sân Toumba
- Kathimerini – PAOK vô địch bất bại 2019
- Kathimerini – cú đúp danh hiệu 2019
- Kathimerini – trận Aris và chức vô địch 2024
- UEFA – PAOK tại tứ kết Conference League 2024
- Dinamo Zagreb – lượt về thua PAOK 1–5
Đối chiếu nguồn ngày 31/10/2026.