Dinamo Zagreb là đội bóng Croatia có bản sắc gắn với màu xanh và sân Maksimir tại Zagreb. Trong ký ức châu Âu, đội được nhắc đến qua chiếc cúp năm 1967 và màn ngược dòng trước Tottenham năm 2021. Lịch sử tên gọi lại phức tạp hơn một năm thành lập đơn lẻ: Dinamo hiện giới thiệu mình là người tiếp nối Građanski ra đời năm 1911. Xoilac lần theo những lớp lịch sử ấy qua nguồn của câu lạc bộ và đối thủ.
Građanski, Dinamo và những lần đổi tên
Lịch sử do Dinamo công bố lấy ngày 26/4/1911, khi Prvi Hrvatski Građanski Športski Klub thành lập, làm điểm khởi đầu truyền thống. Tên Dinamo được sử dụng từ ngày 9/6/1945. Câu lạc bộ nhấn mạnh sự tiếp nối về màu áo, cầu thủ, nhân sự và người hâm mộ giữa Građanski với Dinamo sau chiến tranh. Đây là cách tổ chức hiện nay trình bày nguồn gốc của mình, trong đó mốc 1911 và mốc tên gọi 1945 có ý nghĩa khác nhau.
Năm 1991, đội chuyển sang tên HAŠK Građanski, rồi mang tên Croatia từ năm 1993. Tên Dinamo trở lại ngày 14/2/2000; tiền tố GNK được sử dụng từ năm 2011. Những thay đổi này lý giải vì sao hồ sơ thi đấu châu Âu thập niên 1990 có thể ghi Croatia Zagreb, trong khi cổ động viên vẫn gắn bó với tên Dinamo. Lịch sử chính thức cũng ghi nhận vai trò của người hâm mộ trong quá trình trở lại tên cũ.
Maksimir: sân đấu qua nhiều đợt cải tạo
Trang giới thiệu Maksimir ghi sân khánh thành ngày 5/5/1912 và Dinamo trở thành đội chủ sân từ năm 1948. Địa điểm nằm ở phía đông bắc Zagreb, đối diện công viên lớn cùng tên. Không gian này vì thế gắn với một khu vực cụ thể của thành phố, chứ không chỉ là cái tên xuất hiện trên lịch thi đấu.
Quá trình nâng cấp Maksimir kéo dài qua nhiều thời kỳ. Khán đài bắc cũ được thay bằng công trình mới năm 1998. Đợt sửa chữa năm 2011 bổ sung mặt cỏ có hệ thống sưởi, thoát nước và tưới tự động, đồng thời cải thiện ghế ngồi cùng khu báo chí. Sau trận động đất Zagreb ngày 22/3/2020, khán đài đông ngừng mở đón khán giả theo thông tin sân của câu lạc bộ.
Đường tới chiếc cúp châu Âu năm 1967
Ở tứ kết Inter-Cities Fairs Cup năm 1967, Dinamo gặp Juventus, đội sau đó vô địch Italy cùng mùa. Lượt đi tại Turin kết thúc 2-2. Đến lượt về ngày 19/4, Dinamo thắng 3-0 để vào bán kết. Biên niên sử trận đấu ghi các bàn thắng thuộc về Marijan Novak, Zlatko Mesić và Rudolf Belin; bàn cuối đến từ một quả đá phạt trực tiếp. Trước đó, Juventus đã gỡ hòa muộn trên đất Italy, nhưng không thể tái lập điều tương tự tại Zagreb.
Hành trình tiếp tục qua Eintracht Frankfurt trước khi Dinamo đối đầu Leeds United ở chung kết. Đại diện Zagreb thắng 2-0 trên sân nhà nhờ Marijan Čerček và Krasnodar Rora. Trận lượt về ngày 6/9/1967 kết thúc không bàn thắng, đủ giúp Dinamo bảo vệ lợi thế và mang cúp về Croatia ngày nay.
Bài hồi tưởng chung kết nhắc thủ môn Zlatko Škorić cùng cặp phòng ngự Mladen Ramljak, Filip Blašković đứng vững trước sức ép Leeds. Dinamo còn suýt ghi bàn khi Denijal Pirić sút xa trúng xà ngang. Đội trưởng Slaven Zambata nhận cúp từ Chủ tịch FIFA Stanley Rous, bốn năm sau lần câu lạc bộ thua Valencia ở chung kết cùng giải năm 1963. Lần trở lại đã đem tới kết cục trọn vẹn cho đại diện Zagreb.
Đêm Mislav Oršić đảo ngược tình thế
Ngày 18/3/2021, Dinamo tiếp Tottenham Hotspur ở lượt về vòng 16 đội Europa League sau khi thua 0-2 tại London. Mislav Oršić ghi hai bàn trong hiệp hai, đưa cặp đấu vào hiệp phụ, rồi hoàn tất hat-trick để đội chủ nhà thắng 3-0 và đi tiếp với tổng tỷ số 3-2. Báo cáo từ chính Tottenham xác nhận diễn biến ấy.
Dominik Livaković cũng góp phần quyết định bằng những pha cứu thua trước Harry Kane ở giai đoạn cuối. Một đêm thành công như vậy tiếp nối ký ức châu Âu tại Maksimir, dù thuộc giải đấu và thế hệ hoàn toàn khác năm 1967. Có thể trở lại nguồn gốc tên Dinamo để nối những thành tích ấy với lịch sử câu lạc bộ.
Nguồn tham khảo
- Dinamo – Lịch sử và các tên gọi
- Dinamo – Sân Maksimir
- Dinamo – Tứ kết gặp Juventus năm 1967
- Dinamo – Chung kết Fairs Cup năm 1967
- Tottenham – Báo cáo trận đấu ngày 18/3/2021
Đối chiếu ngày 31/10/2026.