Portsmouth là câu lạc bộ bóng đá Anh được thành lập ngày 5/4/1898 tại thành phố cảng cùng tên. Biệt danh Pompey đi cùng sân Fratton Park và cộng đồng cổ động viên có vai trò đặc biệt trong lịch sử đội. Hai chức vô địch Anh liên tiếp năm 1949 và 1950, cùng hai FA Cup, tạo nên phần danh hiệu nổi bật của câu lạc bộ miền nam nước Anh. Nguồn gốc Portsmouth; hồ sơ danh hiệu FCHD.
Khởi đầu tại Fratton
Sáu người, trong đó có chủ hãng bia John Brickwood, lập Portsmouth Football and Athletic Company. Dự án huy động vốn để mua đất gần Goldsmith Avenue, làm mặt sân và dựng các công trình phục vụ thi đấu. Vị trí gần ga Fratton giúp khán giả tiếp cận bằng đường sắt và xe điện. Khi mùa 1899/1900 bắt đầu, đội đã sẵn sàng tham dự Southern League Division One, biến kế hoạch của những doanh nhân địa phương thành một câu lạc bộ chuyên nghiệp. Hồ sơ về công ty và trận đấu đầu tiên.
Fratton Park trở thành điểm tựa lâu dài, thay vì chỉ là nơi tổ chức những trận đầu. Lịch sử sân có cả những thay đổi sau chiến tranh: khán đài Fratton End hai tầng bằng bê tông mở năm 1956, còn hệ thống đèn giúp đưa bóng đá buổi tối vào đời sống thành phố. Trận gặp Newcastle tháng 2/1956 là cột mốc sớm của thi đấu giải vô địch Anh dưới ánh đèn. Sân bóng phát triển cùng quá trình thay đổi cách khán giả theo dõi đội nhà. Colin Farmery, Pompey History Society, viết về Fratton Park.
FA Cup đầu tiên và hai chức vô địch Anh
Ngày 29/4/1939, Portsmouth đánh bại Wolverhampton Wanderers 4–1 tại Wembley để giành FA Cup. Bert Barlow và John Anderson ghi hai bàn trước giờ nghỉ; Cliff Parker có thêm cú đúp. Trước đối thủ được đánh giá cao hơn ở giải vô địch, Pompey tạo ra chiến thắng với cách biệt lớn. Chiếc cúp trở thành danh hiệu quan trọng đầu tiên trong bộ sưu tập của đội, trước khi Chiến tranh thế giới thứ hai làm gián đoạn bóng đá thường lệ. Kho lưu trận chung kết của Pompey History Society.
Thời kỳ đỉnh cao giải quốc gia đến dưới quyền Bob Jackson. Mùa 1948/49, Portsmouth vô địch với 58 điểm sau 42 trận; năm sau, đội bảo vệ ngôi đầu với 53 điểm. Lần thứ hai, Pompey và Wolves bằng điểm nên tỷ lệ bàn thắng chia bàn thua quyết định danh hiệu. Hai chiếc cúp vô địch liên tiếp đưa đội lên đỉnh bóng đá Anh, một giai đoạn đặc biệt trong lịch sử mà câu lạc bộ về sau còn nhiều lần thay đổi cấp đấu. Bảng thành tích các mùa 1949 và 1950; Pompeyrama nhìn lại thời Bob Jackson.
Wembley năm 2008 và bước lùi tài chính
Sau chức vô địch hạng hai năm 2003, Portsmouth bước vào Premier League. Thành công đáng nhớ nhất của giai đoạn này là trận chung kết FA Cup ngày 17/5/2008 trước Cardiff City. Kanu từng sút trúng cột rồi ghi bàn duy nhất khi thủ môn Peter Enckelman không giữ được đường tạt của John Utaka. Pompey thắng 1–0, chấm dứt 69 năm chờ chiếc FA Cup thứ hai và giành vé dự UEFA Cup. Mùa thăng hạng 2003; UEFA tường thuật chung kết 2008.
Niềm vui ấy nhanh chóng nhường chỗ cho khủng hoảng. Portsmouth rời Premier League năm 2010, trải qua hai lần quản lý tài chính đặc biệt và liên tiếp xuống tới hạng tư. Năm 2013, nhóm cổ động viên tổ chức góp vốn để cứu câu lạc bộ; cuộc đấu pháp lý giữ Fratton Park là một phần của quá trình. Pompey phải sử dụng cầu thủ học viện, cầu thủ từ giải thấp và từng tập ở trường đại học địa phương. City AM ghi lại quá trình tái thiết.
Cổ động viên và hành trình trở lại
Quyền sở hữu do người hâm mộ tham gia giúp ổn định tình hình. Sau bốn năm ở League Two, Portsmouth vô địch mùa 2016/17 để trở lại League One. Cùng năm, tập đoàn Tornante của Michael Eisner tiếp quản, mở thêm một giai đoạn đầu tư sau công sức cứu đội của cộng đồng. Vai trò của người hâm mộ và lần thăng hạng 2017.
Ngày 16/4/2024, chiến thắng 3–2 trước Barnsley đưa Portsmouth lên Championship với tư cách vô địch League One. Conor Shaughnessy ghi bàn quyết định cuối trận. Anh cùng Will Norris, Marlon Pack và Colby Bishop được chọn vào đội hình tiêu biểu League One của PFA, ghi nhận đóng góp ở cả hàng thủ, tuyến giữa lẫn tấn công. PFA vinh danh bốn cầu thủ Pompey; tường thuật trận thăng hạng.
Đọc lại những ngày đầu Fratton, khám phá các đội bóng và giải đấu trên Xoilac.
Nguồn tham khảo
- History in Portsmouth – thành lập và buổi đầu câu lạc bộ
- FCHD – thành tích các mùa của Portsmouth
- Colin Farmery/Pompey History Society – lịch sử Fratton Park
- Pompey History Society – chung kết FA Cup 1939
- Pompeyrama – dòng thời gian câu lạc bộ
- UEFA – chung kết FA Cup 2008
- City AM – hồi phục dưới quyền cổ động viên
- PFA – đội hình tiêu biểu League One 2024
- Sky Sports – thắng Barnsley để thăng hạng năm 2024
Đối chiếu ngày 31/10/2026.