GKS Katowice: Ba chiếc cúp và cuộc trở lại Ekstraklasa

GKS Katowice, thường gọi là GieKSa, là câu lạc bộ của thành phố công nghiệp Katowice tại Ba Lan. Ba chức vô địch cúp quốc gia, những trận châu Âu và hành trình trở lại Ekstraklasa năm 2024 tạo nên nhiều lớp ký ức cho đội bóng. Lịch sử GKS trên Xoilac bắt đầu từ nền móng thể thao gắn với ngành mỏ, trước khi mở sang thời kỳ Arena Katowice.

Ảnh tư liệu Arena Katowice liên quan tới GKS Katowice — Ảnh tư liệu Arena Katowice trong hồ sơ GKS Katowice. Ảnh: Marek Mróz / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Nền móng năm 1964 và ba màu truyền thống

Ủy ban thành lập GKS hình thành mùa thu 1963 trên cơ sở các câu lạc bộ địa phương cùng đại diện 32 cơ quan và doanh nghiệp Katowice. Quyết định lập Górniczy Klub Sportowy Katowice được thông qua ngày 5/11/1963, chính thức có hiệu lực ngày 27/2/1964. Câu lạc bộ chọn ngày sau làm mốc thành lập, với các màu vàng, xanh lá và đen; biểu trưng lấy từ huy hiệu thành phố.

GKS ban đầu có 15 bộ môn, từ bóng đá, bóng chuyền và khúc côn cầu tới đấu vật, bơi, cờ vua. Đội bóng nam trở thành một phần nổi bật của tổ chức thể thao ấy. Họ giành bốn vị trí á quân quốc gia vào các năm 1988, 1989, 1992 và 1994, đồng thời bốn lần đứng thứ ba. Đó là giai đoạn Katowice liên tục góp mặt trong nhóm đầu bóng đá Ba Lan.

Ba chiếc cúp với ba kịch bản khác nhau

Ngày 1/5/1986, GKS thắng Górnik Zabrze 4–1 tại sân Śląski, giành Cúp Ba Lan đầu tiên. Jan Furtok lập hat-trick, còn Marek Koniarek ghi bàn còn lại cho đội của Alojzy Łysko. Górnik vốn được đánh giá cao, nhưng Katowice tận dụng những pha tấn công hiệu quả để tạo nên một trong các trận đấu đáng nhớ nhất của mình.

Năm 1991, GKS gặp Legia Warszawa trong trận chung kết tại Piotrków Trybunalski. Andrzej Lesiak ghi bàn phút 77, ấn định chiến thắng 1–0. Thư viện PZPN ghi đây là chức vô địch cúp thứ hai của GKS và cả hai lần đều dưới thời Łysko. Kết quả giúp họ có suất dự Cúp C2 trong mùa giải tiếp theo.

Chiếc cúp thứ ba tới ngày 23/6/1993, sau trận hòa Ruch II Chorzów 1–1 rồi thắng luân lưu 5–4. Đối thủ là đội hai của Ruch, tạo nét khác biệt cho trận chung kết tại Śląski. Từ chiến thắng cách biệt năm 1986, bàn quyết định năm 1991 tới loạt đá năm 1993, bộ sưu tập cúp chứa những hoàn cảnh thi đấu rất khác nhau.

Châu Âu và những năm xây dựng lại

GKS từng gặp Barcelona ở Cúp Hội chợ mùa 1970/71 và tiếp đón nhiều đối thủ như Rangers, Club Brugge, Galatasaray, Benfica hay Bordeaux tại các giải châu Âu. Những cuộc đối đầu ấy gắn với ký ức Bukowa, sân nhà cũ của đội. Châu Âu mang những tên tuổi lớn tới Katowice trong thời kỳ câu lạc bộ cạnh tranh mạnh ở trong nước.

Khó khăn tài chính và việc không có giấy phép thi đấu hạng nhì khiến đội phải bắt đầu lại ở cấp thứ tư năm 2005. Những người ủng hộ tham gia tiếp quản đội bóng, rồi các lần thăng hạng năm 2006 và 2007 đưa GKS trở lại giải ngay dưới Ekstraklasa. Quãng đường từ nhóm đầu tới các cấp thấp hơn trở thành một phần quan trọng của bản sắc GieKSa.

Ngày trở lại Ekstraklasa sau 19 năm

Ngày 26/5/2024, GKS làm khách trước Arka Gdynia ở vòng cuối giải hạng nhì. Arka hơn ba điểm và chỉ cần hòa để thăng hạng, nhưng Adrian Błąd ghi bàn phút 26 giúp đội khách thắng 1–0. Hai bên kết thúc cùng 62 điểm; GKS có thành tích đối đầu tốt hơn sau trận hòa 1–1 ở lượt đi.

PAP ghi đội bóng Katowice chỉ lần đầu đứng vào vị trí thăng hạng trực tiếp sau lượt cuối. Chiến thắng khép lại 19 năm vắng mặt tại Ekstraklasa, nơi họ chơi lần gần nhất năm 2005. Việc trở lại đúng năm kỷ niệm 60 tuổi đem tới một dấu mốc đặc biệt cho người theo đội lâu năm.

Arena Katowice mở một chương mới

Ngày 30/3/2025, GKS khai trương sân Arena Katowice bằng trận gặp Górnik Zabrze. Khu liên hợp tại Nowa Bukowa có sân bóng khoảng 15.000 chỗ và nhà thi đấu hơn 3.000 chỗ theo thông tin thành phố. Trước khán đài kín người, Filip Szymczak ghi bàn ở phút bù giờ thứ mười giúp GKS thắng 2–1. Từ Bukowa cũ tới sân mới, đội có thêm một địa chỉ cho những cuộc gặp lớn của bóng đá Silesia.

Nguồn tham khảo

Đối chiếu nguồn ngày 31/10/2026.