Cote d’Ivoire là đội tuyển nam Bờ Biển Ngà, cũng thường được viết là Côte d’Ivoire hoặc Ivory Coast trong các nguồn quốc tế. Hình ảnh Những chú voi, Les Éléphants, đi cùng những thế hệ cầu thủ đưa đất nước tới World Cup và nhiều lần chinh phục Cúp bóng đá châu Phi. Ba chiếc cúp AFCON mang các mốc 1992, 2015 và 2023 cho thấy thành công không thuộc riêng một lứa cầu thủ. Xoilac nhìn lại hành trình ấy.
Những chú voi và dấu chân tại châu Phi
Cẩm nang chính thức của CAF ghi biệt danh Les Éléphants và lần đầu dự AFCON vào năm 1965. Đây là giải đấu tạo nên phần quan trọng nhất trong bảng thành tích đội tuyển. Từ những lần góp mặt ban đầu đến các trận chung kết, Bờ Biển Ngà dần xây dựng vị thế của một đại diện giàu sức cạnh tranh tại Tây Phi. Lịch sử ấy có trước cả giai đoạn những ngôi sao nổi tiếng ở các câu lạc bộ châu Âu thu hút sự chú ý rộng rãi của khán giả quốc tế.
Các thế hệ vô địch châu Phi có những nhân vật riêng. Bên cạnh những tên tuổi quen thuộc của thời kỳ sau, CAF nhắc Basile Aka Kouamé, Donald-Olivier Sié và Joël Tiéhi là các cầu thủ quan trọng trong chiến thắng năm 1992. Họ đặt nền móng cho lịch sử giành cúp của Những chú voi.
Danh hiệu 1992 và loạt sút kéo dài trước Ghana
Bờ Biển Ngà giành chức vô địch châu Phi đầu tiên tại Senegal năm 1992. Trận chung kết với Ghana kết thúc 0-0 trước khi được phân định bằng luân lưu. Đội thắng 11-10 sau tổng cộng 24 lượt sút. CAF đưa trận đấu vào tuyển tập chung kết đáng nhớ, nhắc lại cú sút hỏng của Tony Baffoe phía Ghana là thời điểm kết thúc cuộc đấu cân não.
Hai mươi năm sau chiến thắng trước Ghana, Bờ Biển Ngà lại trải qua một chung kết không bàn thắng, lần này gặp Zambia tại Libreville năm 2012. Tuy nhiên, kết cục đảo ngược: đội thua luân lưu 7-8, với Gervinho sút hỏng lượt quyết định. Trận đấu trở thành một trong những lần lỡ hẹn đáng nhớ trước khi Những chú voi giành lại danh hiệu năm 2015. CAF đặt cả hai chung kết trong tuyển tập những trận quyết định giàu kịch tính.
Năm 2015: lại gặp Ghana, lại vượt qua luân lưu
Đến năm 2015, tại Guinea Xích đạo, Bờ Biển Ngà mới có danh hiệu thứ hai. Đối thủ chung kết một lần nữa là Ghana, và hai đội một lần nữa hòa 0-0. Lần này, Những chú voi thắng luân lưu 9-8. Bài giới thiệu của CAF đặt chức vô địch ấy cạnh dấu mốc 1992, cho thấy sự lặp lại đặc biệt về cả đối thủ lẫn cách phân định thắng thua.
Khoảng cách 23 năm giữa hai danh hiệu làm cho chiến thắng có ý nghĩa vượt ra ngoài một trận chung kết. Một thế hệ khác đã đưa đội tuyển trở lại vị trí cao nhất châu lục.
Vô địch trên sân nhà ở kỳ AFCON 2023
Kỳ giải mang tên AFCON 2023 thực tế kết thúc ngày 11/2/2024. Trong chung kết, Bờ Biển Ngà bị Nigeria dẫn trước bởi bàn của William Troost-Ekong, rồi lội ngược dòng thắng 2-1 nhờ Franck Kessié và Sébastien Haller. CAF ghi nhận chiến thắng tại sân Alassane Ouattara đưa chủ nhà đến chiếc cúp thứ ba. Khác với hai lần đăng quang trước, danh hiệu lần này được quyết định trong thời gian thi đấu, bằng việc đảo ngược thế bị dẫn.
World Cup và bàn thắng đầu tiên của Drogba
Didier Drogba là người ghi bàn World Cup đầu tiên cho Bờ Biển Ngà, trong trận gặp Argentina năm 2006. Danh sách của FIFA xác nhận dấu mốc này. Kho tư liệu FIFA còn lưu các trận gặp Netherlands và Serbia và Montenegro tại giải năm ấy, cùng những cuộc đấu với Brazil, Bồ Đào Nha và Triều Tiên năm 2010.
Tại Brazil 2014, đội gặp Japan, Colombia và Hy Lạp. Kho lưu trữ chính thức giúp nối những tên tuổi quen thuộc với từng kỳ giải cụ thể, tránh đồng nhất toàn bộ lịch sử World Cup của Bờ Biển Ngà với một trận hay một ngôi sao.
Alassane Ouattara, sân khấu của chiếc cúp thứ ba
CAF giới thiệu sân Alassane Ouattara ở Ebimpé với sức chứa khoảng 60.000 người và giai đoạn xây dựng 2016–2020. Công trình được chọn cho lễ khai mạc và bế mạc AFCON 2023, trở thành một phần di sản hạ tầng của giải. Hồ sơ địa điểm của CAF đặt sân trong mạng lưới sáu sân tại năm thành phố chủ nhà. Trở lại bản sắc Những chú voi, có thể thấy sân đấu hiện đại đã gắn thêm một ký ức vô địch vào câu chuyện kéo dài nhiều thế hệ.
Nguồn tham khảo
- CAF – Hồ sơ Côte d’Ivoire và lịch sử AFCON
- CAF – Chung kết AFCON 1992
- CAF – Chức vô địch năm 2015
- CAF – Chung kết năm 2024 của AFCON 2023
- FIFA – Những cầu thủ ghi bàn World Cup đầu tiên
- FIFA – Kho lưu trữ World Cup của Côte d’Ivoire
- CAF – Sân Alassane Ouattara và các địa điểm AFCON
Đối chiếu ngày 31/10/2026.