Torino FC là câu lạc bộ bóng đá của thành phố Turin, miền bắc Italy. Từ màu áo granata đến ký ức về đội Grande Torino, lịch sử của đội gắn với cả những chức vô địch lẫn một mất mát sâu sắc của bóng đá Italy. Hồ sơ này điểm lại ngày thành lập, thế hệ Valentino Mazzola, danh hiệu năm 1976 và hành trình vào chung kết UEFA Cup 1992.
Sự ra đời của Torino và màu áo granata
Theo tư liệu của câu lạc bộ, ngày 3/12/1906, Football Club Torinese liên kết với nhóm cựu thành viên Juventus do Alfredo Dick dẫn đầu để thành lập Football Club Torino. Cuộc gặp diễn ra tại nhà hàng bia Voigt trên phố Pietro Micca. Hans Schoenbrod trở thành chủ tịch đầu tiên. Đội mới đổi bộ áo sọc vàng đen của FC Torinese sang màu granata, một sắc đỏ sẫm trở thành dấu hiệu nhận diện lâu dài.
Chính câu lạc bộ ghi nhận có nhiều cách giải thích nguồn gốc màu áo, trong đó có liên hệ với Servette của Geneva và một truyền thống lịch sử của thành Turin. Vì các cách giải thích cùng tồn tại, không nên coi một giả thuyết là sự thật duy nhất. Trận chính thức đầu tiên được đội ghi nhận là chiến thắng 3-1 trước Pro Vercelli ngày 16/12/1906; derby đầu tiên với Juventus kết thúc 2-1 cho Torino vào tháng 1/1907.
Grande Torino và bi kịch Superga
Trong thập niên 1940, chủ tịch Ferruccio Novo xây dựng tập thể mà người hâm mộ gọi là Grande Torino. Valentino Mazzola và Ezio Loik gia nhập từ Venezia năm 1942; cả hai trở thành những nhân vật quan trọng của thế hệ giành năm chức vô địch Italy liên tiếp. Theo thông tin do Liên đoàn bóng đá Italy công bố, đội hình ấy còn tạo nên bộ khung của tuyển quốc gia trong giai đoạn sau Thế chiến thứ hai.
Ngày 4/5/1949, máy bay đưa đoàn Torino trở về từ trận giao hữu với Benfica tại Lisbon đâm vào đồi Superga. Liên đoàn Italy xác nhận 31 người trên chuyến bay thiệt mạng. CLB cho biết đội trẻ thi đấu bốn vòng còn lại của mùa giải 1948/49 và giành chiến thắng cả bốn trận. Chức vô địch mùa ấy vì vậy gắn với một câu chuyện đau buồn vượt ra ngoài kết quả trên bảng xếp hạng.
Ngày 26/5/1949, trận gặp River Plate được tổ chức để gây quỹ cho gia đình các nạn nhân. Một đội hình gồm các cầu thủ được những CLB khác cho mượn mặc áo granata; trận đấu kết thúc 2-2. Cách bóng đá Italy cùng chung tay cho thấy vì sao Superga vẫn là một phần quan trọng trong ký ức tập thể của Torino.
Scudetto 1976 và cặp tiền đạo Pulici – Graziani
Sau nhiều năm chờ đợi, Torino trở lại đỉnh cao Serie A ở mùa 1975/76 dưới quyền huấn luyện viên Luigi Radice. Theo lịch sử CLB, đội kết thúc với 45 điểm, hơn Juventus hai điểm, sau khi từng bị đối thủ cùng thành phố dẫn năm điểm vào mùa xuân. Torino hòa Cesena ở vòng cuối, còn Juventus thua tại Perugia.
Paolo Pulici đứng đầu danh sách ghi bàn với 21 bàn, trong khi Francesco Graziani có 15 bàn. Claudio Sala là một mắt xích sáng tạo phía sau cặp tiền đạo. Torino ghi nhận đây là chức vô địch Italy thứ bảy của câu lạc bộ và diễn ra 27 năm sau Superga. Đến mùa tiếp theo, đội giành 50 điểm nhưng xếp sau Juventus một điểm: thành tích ấy cho thấy cuộc cạnh tranh ở Turin không dừng lại sau mùa vô địch.
Chung kết UEFA Cup 1992 gặp Ajax
Trên đấu trường châu Âu, hành trình 1991/92 đưa Torino tới trận chung kết UEFA Cup đầu tiên. UEFA ghi nhận đội vượt qua KR Reykjavík, Boavista, AEK Athens và Copenhagen trước khi loại Real Madrid ở bán kết với tổng tỷ số 3-2. Ở nhánh còn lại, Ajax vượt qua Genoa, tạo nên trận chung kết giữa đại diện Italy và Hà Lan.
Lượt đi tại Turin kết thúc 2-2: Walter Casagrande hai lần gỡ hòa sau các bàn của Wim Jonk và Stefan Pettersson. Lượt về ở Amsterdam không có bàn thắng. Tổng tỷ số 2-2 đồng nghĩa Ajax lên ngôi theo luật bàn thắng sân khách khi đó. Luật này thuộc bối cảnh giải đấu năm 1992 và không nên mặc định áp dụng cho mọi thể thức hiện nay.
Theo dõi hồ sơ Torino trên Xoilac
Đọc lại phần Grande Torino để tìm bối cảnh của Superga, hoặc mở danh mục đội bóng để tra cứu những đối thủ khác. Trang chủ Xoilac tập hợp các lối vào lịch thi đấu và thông tin bóng đá; tình trạng trận đấu và đội hình cần được đối chiếu theo thời điểm xem.