Scotland: lịch sử đội tuyển, Hampden và những kỳ giải lớn

Scotland giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử bóng đá quốc tế: đội có mặt trong trận đấu chính thức đầu tiên giữa hai tuyển quốc gia năm 1872. Từ buổi đầu tại Glasgow đến những đêm quyết định ở Hampden, hành trình đội bóng gắn với cả truyền thống lâu đời lẫn những lần chờ đợi trở lại giải lớn. World Cup 1974, EURO 1996 và tấm vé World Cup 2026 là những chương tiêu biểu của câu chuyện ấy.

Ảnh tư liệu liên quan tới Scotland — Ảnh tư liệu minh họa hồ sơ Scotland. Ảnh: Unknown author Unknown author / Wikimedia Commons, Public domain.

Ngày khai sinh bóng đá quốc tế

Ngày 30/11/1872, Scotland hòa Anh 0-0 tại sân cricket West of Scotland ở Hamilton Crescent, Partick. Bảo tàng bóng đá Scotland xác định đây là trận quốc tế chính thức đầu tiên. Trận đấu đặt nền móng cho một cuộc cạnh tranh lâu dài, với Glasgow trở thành địa điểm gắn với chương mở đầu của bóng đá đội tuyển.

Scottish FA kể lại đội Scotland đã được tập hợp khi liên đoàn còn chưa ra đời. Các cầu thủ Queen’s Park đóng vai trò trung tâm trong đội hình buổi đầu. Liên đoàn thành lập vào năm sau, tiếp nhận việc tổ chức đội tuyển và phát triển các cuộc gặp quốc tế. Bởi vậy, lịch sử đội bóng bắt đầu ngay từ trước bộ máy quản lý chuyên biệt của chính mình.

Những ký ức tại World Cup

Scotland lần đầu dự World Cup tại Thụy Sĩ năm 1954. Hồ sơ lịch sử FIFA nhắc các thế hệ Kenny Dalglish, Billy Bremner và Joe Jordan trong câu chuyện những kỳ giải sau đó. Năm 1974 tại Tây Đức, đội của Willie Ormond thắng Zaire 2-0 và hòa cả Brazil lẫn Nam Tư. Scotland không thua trận nào, song vẫn bị loại từ vòng bảng bởi các chỉ số phân định.

Đó là một trong những nỗi tiếc nuối nổi bật của đội tại giải thế giới. Những lần tham dự tiếp tục xuất hiện vào các năm 1978, 1982, 1986 và 1990, trước kỳ giải tại Pháp năm 1998. Joe Jordan ghi tổng cộng bốn bàn qua các kỳ World Cup, đứng trên những cái tên như Dalglish, Archie Gemmill và John Wark trong thống kê được FIFA công bố. Các thế hệ ấy tạo nên phần ký ức lâu dài của cổ động viên Scotland.

Từ EURO đầu tiên đến bốn điểm năm 1996

Scotland lần đầu tới vòng chung kết EURO năm 1992. Đội thua Hà Lan và Đức, nhưng khép giải bằng chiến thắng 3-0 trước đội Cộng đồng các quốc gia độc lập. UEFA ghi đây là chiến thắng đậm nhất của Scotland ở vòng chung kết châu Âu trong hồ sơ tổng kết đến năm 2024.

EURO 1996 đem lại một hành trình khác: hòa Hà Lan 0-0, thua Anh 0-2 rồi thắng Thụy Sĩ 1-0 nhờ Ally McCoist. Bốn điểm vẫn chưa đủ giúp đội đi tiếp. Sau quãng vắng mặt dài, Scotland trở lại ở EURO 2020, tổ chức năm 2021, rồi dự EURO 2024. Cả bốn chiến dịch đều kết thúc tại vòng bảng, nhưng thuộc những thế hệ và bối cảnh rất khác nhau.

Đêm luân lưu ở Belgrade năm 2020

Ngày 12/11/2020, Scotland gặp Serbia trong trận play-off giành vé EURO. Ryan Christie mở tỷ số phút 52, Luka Jović gỡ hòa cuối thời gian chính thức. Biên bản UEFA ghi hai đội hòa 1-1 trước khi Scotland thắng luân lưu 5-4. David Marshall cản cú sút của Aleksandar Mitrović, khép lại một cuộc đấu kéo dài tới lượt phân định cuối cùng. Cả năm cầu thủ Scotland gồm Leigh Griffiths, Callum McGregor, Scott McTominay, Oli McBurnie và Kenny McLean đều thực hiện thành công, tạo nên phần đóng góp tập thể trước pha cứu thua quyết định của thủ môn.

Hampden và lần trở lại World Cup

Lịch sử sân do Scottish FA công bố ghi Hampden Park hiện tại mở cửa năm 1903 tại khu Mount Florida, Glasgow. Scotland tổ chức các trận quốc tế ở đây từ năm 1906. Công trình từng có sức chứa hơn một trăm nghìn người, rồi trải qua những lần cải tạo lớn. Trong EURO 2020, sân đăng cai bốn trận, đưa một kỳ giải đội tuyển châu Âu tới địa điểm lâu đời này.

Ngày 18/11/2025, Hampden chứng kiến Scotland thắng Đan Mạch 4-2 để giành vé World Cup 2026. SPFL ghi lại cú móc bóng mở tỷ số của Scott McTominay, bàn của Lawrence Shankland và hai pha lập công bù giờ từ Kieran Tierney, Kenny McLean. Cú sút từ gần giữa sân của McLean hoàn tất đêm thắng đưa Scotland trở lại giải thế giới sau 28 năm. Xem lại khởi đầu năm 1872 và theo dõi bóng đá tại Xoilac.

Nguồn tham khảo

Đối chiếu ngày 31/10/2026.