FC Neftci Baku, thường được viết Neftçi hay Neftchi, là câu lạc bộ bóng đá của thủ đô Baku, Azerbaijan. Lịch sử đội trải qua cả hệ thống giải Liên Xô lẫn giai đoạn bóng đá quốc gia độc lập. Neftchi giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử cúp châu Âu của Azerbaijan nhờ lần vào vòng bảng Europa League mùa 2012/13.
Từ Neftyanik đến Neftchi
Biên niên sử chính thức ghi đội được thành lập năm 1937 dưới tên Neftyanik. Ngày 24/5 cùng năm, họ chơi trận chính thức đầu tiên tại cúp Liên Xô và thắng Dynamo Yerevan 1–0. Pavel Shtyrlin ghi bàn quyết định ở phút 87 trên sân Dynamo tại Baku. Đây là mốc thi đấu khởi đầu mà câu lạc bộ lưu riêng với năm thành lập. Biên niên sử Neftchi.
Năm 1949, Neftyanik bắt đầu thi đấu ở hạng cao nhất Liên Xô. Chiến thắng mở màn 1–0 trước đội Không quân Moscow được quyết định bằng bàn của Viktor Anoshkin. Đỉnh cao của giai đoạn này đến năm 1966, khi đội đứng thứ ba giải vô địch Liên Xô và nhận huy chương đồng. Năm 1968, tên Neftchi chính thức thay cho Neftyanik, tạo nên tên gọi vẫn được sử dụng về sau.
Các chức vô địch trong bóng đá Azerbaijan
Sau khi Azerbaijan độc lập, Neftchi tham dự mùa vô địch quốc gia đầu tiên năm 1992 và trở thành nhà vô địch. Kho lưu danh hiệu của đội liệt kê chín lần đăng quang: 1992, 1995/96, 1996/97, 2003/04, 2004/05, 2010/11, 2011/12, 2012/13 và 2020/21. Chuỗi ba chức vô địch liên tiếp đầu thập niên 2010 là nền tảng quan trọng cho những lần dự vòng loại châu Âu. Kho danh hiệu Neftchi.
Cần giữ riêng thành tích quốc gia thời độc lập với vị trí thứ ba Liên Xô năm 1966: hai hệ thống giải không trao cùng một loại danh hiệu. Các cuộc đua với Qarabag thuộc chương lịch sử Azerbaijan hiện đại, còn những trận trước các đại diện Moscow nằm trong bối cảnh giải Liên Xô. Neftchi có dấu ấn ở cả hai thời kỳ, với đối thủ và đường tới cúp châu Âu khác nhau.
Vòng bảng Europa League mùa 2012/13
Neftchi vào vòng bảng Europa League năm 2012, một cột mốc đầu tiên của bóng đá Azerbaijan. Đội cùng bảng H với Inter Milan, Rubin Kazan và Partizan. Ở trận sân nhà gặp Inter ngày 4/10, họ thua 1–3. UEFA ghi đây là cuộc đối đầu đầu tiên giữa hai câu lạc bộ Azerbaijan và Italy tại giải đấu do tổ chức này quản lý. UEFA tường thuật trận Inter tại Baku.
Inter dẫn ba bàn trong hiệp một nhờ Philippe Coutinho, Joel Obi và Marko Livaja. Nicolás Canales ghi bàn cho Neftchi ở phút 53, cũng là bàn đầu tiên của đội trong một vòng bảng UEFA. Trận đấu ấy vừa bộc lộ thử thách chuyên môn trước đối thủ mạnh, vừa ghi lại một bước mới trong hồ sơ thi đấu quốc tế của đội bóng Baku.
Trận hòa tại Milan và những lần dự Champions League
Ngày 6/12/2012, Neftchi hòa Inter 2–2 tại Giuseppe Meazza. Marko Livaja hai lần đưa chủ nhà vượt lên; Rashad Sadygov và Nicolás Canales đáp lại cho đội khách. Báo cáo trực tiếp của Inter ghi bàn gỡ cuối trận từ cú đánh đầu của Canales. Kết quả trên đất Italy đem lại một dấu ấn khác với thất bại lượt đi, dù không biến mùa bóng thành hành trình vượt vòng bảng. Inter lưu trận hòa 2–2.
Hồ sơ Champions League UEFA cho thấy Neftchi nhiều lần tham dự vòng loại, gồm các kỳ 2004/05, 2005/06, 2011/12, 2012/13, 2013/14 và 2021/22. Ở kỳ 2021/22, họ gặp Olympiacos tại vòng loại thứ hai. Chương trình chính thức của đội Hy Lạp xác nhận Olympiacos thắng cả hai lượt. Bởi vậy, không nên nhầm lần vào vòng bảng Europa League với việc đã dự vòng bảng Champions League. UEFA lưu thành tích Champions League. Olympiacos nhắc cuộc gặp năm 2021.
Sân nhà và các tên gọi qua thời gian
Trang cơ sở vật chất hiện tại của Neftchi gọi sân nhà là Palms Sport Arena. Sân khai trương ngày 14/9/2012 ở khu 8th Kilometer, quận Nizami, Baku. Các tên 8th km Stadium, Bakcell Arena và Neftchi Arena đều thuộc lịch sử của cùng địa điểm. Đội chơi trận đầu tại đây trước Sumgayit ở vòng 13 mùa 2012/13. Thông tin Palms Sport Arena.
Công trình từng phục vụ World Cup nữ U17 năm 2012, rồi được bàn giao cho Neftchi theo thỏa thuận với AFFA. Trang đội còn ghi sân tổ chức các trận giải U17 châu Âu, vòng loại đội tuyển và cúp câu lạc bộ UEFA. Vì thế, một tên sân cũ xuất hiện trong lịch sử không nhất thiết cho thấy đội đã chuyển sang một khu đất khác; tên thương mại thay đổi trong khi địa điểm vẫn tiếp tục được sử dụng.
Nguồn tham khảo
- Neftchi – biên niên sử
- Neftchi – danh hiệu quốc gia
- UEFA – Neftchi gặp Inter
- Inter – trận hòa 2012
- UEFA – Champions League
- Olympiacos – chương trình trận
- Neftchi – Palms Sport Arena
Đối chiếu ngày 31/10/2026.