CSKA Sofia là tên tuổi lớn của bóng đá Bulgaria, gắn với màu đỏ, truyền thống quân đội và thành phố Sofia. Lịch sử CLB lấy ngày 5/5/1948 làm mốc thành lập. Hai lần vào bán kết Cúp C1 châu Âu năm 1967 và 1982 tạo nên vị trí đặc biệt của đội trong ký ức bóng đá nước này. Những chiến tích ấy đi cùng một lịch sử tổ chức nhiều lần thay đổi tên gọi và tái cơ cấu.
Bản sắc quân đội và những danh hiệu quốc nội
Theo kho lưu trữ do người hâm mộ fcCSKA xây dựng, ngày 5/5/1948 là lúc việc hợp nhất đội quân đội CDV với Septemvri được chính thức hóa. Tên CSKA xuất hiện từ năm 1962; giai đoạn 1986–1989 đội mang tên Sredets và CFKA Sredets. Trong bóng đá Sofia, cuộc cạnh tranh với Levski Sofia trở thành một phần quan trọng của bản sắc cổ động viên.
Kho lịch sử này liệt kê 31 chức vô địch Bulgaria, bắt đầu ngay năm 1948 và lần gần nhất trong danh sách là mùa 2007/08. Những năm 1950 và đầu 1960 là giai đoạn nổi bật, với chuỗi danh hiệu trải từ năm 1954 đến mùa 1961/62. fcCSKA, kho thống kê của người hâm mộ.
Ba trận bán kết với Inter năm 1967
Năm 1967, CSKA tiến sát trận chung kết Cúp C1 và chạm trán Inter Milan. Hai đội hòa 1–1 cả ở lượt đi lẫn lượt về, khiến cặp đấu phải bước vào trận phân định thêm. Inter thắng trận này 1–0 rồi đi tiếp tới chung kết Lisbon. Trang lịch sử chính thức của đội bóng Italy mô tả đây là cuộc giằng co thực sự ở bán kết. Với CSKA, việc buộc một đối thủ từng hai lần vô địch châu Âu phải đá trận thứ ba là dấu mốc cho sức cạnh tranh của đội Bulgaria trong thời kỳ đó. Inter nhìn lại hành trình năm 1967.
Đánh bại Liverpool và đối đầu Bayern năm 1982
Lần vào bán kết tiếp theo đến năm 1982. Liverpool là đương kim vô địch châu Âu và đã thắng CSKA ở tứ kết mùa trước. Trong cuộc tái ngộ, đội Anh thắng lượt đi 1–0, nhưng CSKA đảo ngược tình thế ở Sofia. Ngày 17/3, Stoycho Mladenov ghi cả hai bàn trong chiến thắng 2–0 sau hiệp phụ, đưa đội chủ nhà đi tiếp với tổng tỷ số 2–1. Tạp chí Champions Journal lưu lại ký ức của một cổ động viên có mặt hôm ấy: thời tiết lạnh, tuyết và sự chờ đợi kéo dài trước một trận đấu trở thành kỷ niệm cả đời. Champions Journal, ký ức đêm Liverpool.
Ở bán kết, CSKA gặp Bayern Munich và kết thúc cuộc đấu với tổng tỷ số 4–7. Trận lượt về tại Munich chứng kiến Bayern thắng 4–0, với Paul Breitner và Karl-Heinz Rummenigge mỗi người ghi hai bàn. UEFA nhắc lại việc CSKA loại Liverpool như một bước ngoặt của giải đấu, trước khi Bayern vào chung kết và thua Aston Villa. CSKA không giành cúp, nhưng chiến thắng trước nhà đương kim vô địch vẫn là một trong những đỉnh cao của lịch sử đội. UEFA tổng kết Cúp C1 mùa 1981/82.
Cúp C2 và bước ngoặt tổ chức năm 2016
Năm 1989, CSKA còn vào bán kết Cúp C2 châu Âu. Đội gặp Barcelona và thua 2–4 trên sân khách, 1–2 trên sân nhà, dừng bước với tổng tỷ số 3–6. Hai trận đấu được trung tâm dữ liệu DFB lưu riêng trong lịch sử giải. Như vậy, bên cạnh hai lần tiến sâu ở Cúp C1, đội còn có một hành trình tới vòng bốn đội ở đấu trường dành cho các CLB đoạt cúp quốc gia. DFB, bán kết Cúp C2 năm 1989.
Năm 2016, UEFA ghi nhận CSKA Sofia là đội đoạt cúp Bulgaria. Cũng từ mùa 2016/17, danh sách CLB hạng nhất do UEFA công bố ghi rõ Litex Lovech đổi tên thành PFC CSKA Sofia. Đây là bước ngoặt về tổ chức của đội bóng tiếp tục thi đấu dưới tên CSKA tại Sofia; hồ sơ này tách đội ấy với CSKA 1948 Sofia, một CLB khác có tên gần giống. UEFA, danh hiệu năm 2016. UEFA, danh sách CLB 2016/17.
Sân Bulgarian Army trong công viên Borisova
Bulgarian Army là ngôi nhà gắn với CSKA trong công viên Borisova Garden. Dự án tái thiết do IPA thiết kế đặt mục tiêu đáp ứng tiêu chí sân UEFA hạng 4, với toàn bộ khán đài được mái kim loại che phủ. Thiết kế giảm diện tích chiếm đất khoảng 3.800 mét vuông, đồng thời bổ sung cây và không gian xanh công cộng quanh sân. Những cấu kiện đúc sẵn được sản xuất ngoài công viên nhằm hạn chế ảnh hưởng của thi công. IPA, đơn vị thiết kế sân.
Nguồn tham khảo
- fcCSKA – kho lịch sử cộng đồng
- Inter – lịch sử chung kết châu Âu
- Champions Journal – CSKA 2–0 Liverpool
- UEFA – Cúp C1 mùa 1981/82
- DFB – bán kết Cúp C2 1989
- UEFA – đội đoạt cúp năm 2016
- UEFA – CLB hạng nhất 2016/17
- IPA – tái thiết Bulgarian Army
Đối chiếu ngày 31/10/2026.