Cruzeiro là câu lạc bộ bóng đá nam của Belo Horizonte, thủ phủ bang Minas Gerais, Brazil. Từ một đội bóng do cộng đồng Italia xây dựng, tập thể áo xanh đã trở thành nhà vô địch Nam Mỹ và tạo nên những thế hệ đáng nhớ của bóng đá Brazil. Mineirão là sân khấu gắn chặt với cả các đêm đăng quang lẫn những thời điểm khó khăn của đội.
Palestra Itália và sắc xanh của chòm Nam Thập Tự
Câu lạc bộ ra đời ngày 2/1/1921 với tên Società Sportiva Palestra Italia, mang màu xanh lá và đỏ gắn với nguồn gốc Italia. Năm 1942, trong bối cảnh quy định của chính phủ buộc thay đổi tên và biểu trưng, đội chọn Cruzeiro Esporte Clube. Tên gọi nhắc tới chòm Cruzeiro do Sul, tức Nam Thập Tự, còn xanh dương trở thành màu chủ đạo. Năm 1945, hình tượng cáo Raposa do họa sĩ Fernando Pieruccetti vẽ được chọn làm biểu tượng. Những chi tiết ấy tạo nên bộ nhận diện riêng của đội bóng thành Belo Horizonte. CBF: nguồn gốc và biểu tượng.
Mineirão và bước ngoặt năm 1966
Mineirão khánh thành ngày 5/9/1965 bằng trận đội tuyển bang Minas Gerais thắng River Plate 1–0. Công trình ở khu Pampulha mang tên chính thức Estádio Governador Magalhães Pinto từ năm 1966. Sân đóng cửa cải tạo năm 2010, được bàn giao lại cuối năm 2012 rồi đón trận derby Cruzeiro–Atlético vào tháng 2/2013. Niên biểu của Mineirão.
Taça Brasil 1966 đưa Cruzeiro lên tầm quốc gia. Trong hai trận chung kết trước Santos của Pelé, đội thắng 6–2 rồi 3–2, giành danh hiệu vô địch Brazil đầu tiên. Chính bộ phận lịch sử Santos nhìn nhận kết quả này đã khẳng định sức mạnh ngoài trục Rio de Janeiro–São Paulo. Chiến thắng không chỉ làm giàu phòng truyền thống Cruzeiro, mà còn mở rộng bản đồ những trung tâm có thể tranh ngôi cao nhất bóng đá Brazil. Trung tâm ký ức Santos.
Hai lần chinh phục Libertadores
Libertadores 1976 được quyết định qua ba trận với River Plate: Cruzeiro thắng 4–1 trên sân nhà, thua 1–2 khi làm khách rồi thắng trận phân định 3–2 tại Santiago, Chile. Đó là lần đầu đội vô địch Nam Mỹ. Joãozinho là một trong những gương mặt được ghi nhớ của chiến dịch; ông cũng đại diện thế hệ ấy trong lễ kỷ niệm 50 năm do câu lạc bộ tham dự tại cơ quan lập pháp Minas Gerais năm 2026. FIFA: chung kết 1976. Cruzeiro: kỷ niệm 50 năm.
Đến năm 1997, Cruzeiro giành Libertadores lần thứ hai sau trận hòa 0–0 với Sporting Cristal tại Peru và chiến thắng 1–0 ở Mineirão. Elivélton ghi bàn quyết định cho đội của Paulo Autuori, bên cạnh những tên tuổi như thủ môn Dida, Ricardinho và Marcelo Ramos. Xen giữa hai chức vô địch là những lần đến rất gần chiếc cúp: đội thua Boca Juniors trong chung kết 1977, rồi tiếp tục về nhì trước Estudiantes năm 2009. Globo: ký ức của Elivélton. CONMEBOL: các lần vào chung kết.
Ba danh hiệu năm 2003 và sức mạnh đấu cúp
Mùa 2003 là đỉnh cao trong nước: dưới sự dẫn dắt của Vanderlei Luxemburgo, Cruzeiro cùng giành Campeonato Mineiro, giải vô địch Brazil và Copa do Brasil. Alex, Gomes, Cris, Edu Dracena và Maldonado là những gương mặt tiêu biểu. Bộ ba danh hiệu được gọi là Tríplice Coroa, gắn kết thành công cấp bang với hai sân chơi lớn toàn quốc. CBF: mùa Tríplice Coroa.
Cruzeiro còn có những đêm chung kết Copa do Brasil đáng nhớ ở giai đoạn sau. Năm 2017, hai lượt gặp Flamengo kết thúc 1–1 và 0–0; đội thắng luân lưu 5–3 để lấy chiếc cúp thứ năm. Năm 2018, sau thắng lợi lượt đi 1–0, họ tiếp tục thắng Corinthians 2–1 ngay tại São Paulo và bảo vệ danh hiệu. CBF: lịch sử Copa do Brasil. CBF: lượt về chung kết 2018.
Từ xuống hạng đến một chung kết châu lục mới
Tháng 12/2019, thất bại 0–2 trước Palmeiras ở Mineirão đi cùng cú rơi xuống Série B. Đội trở lại bằng chức vô địch hạng đấu này năm 2022, kết thúc với 78 điểm, 23 trận thắng và hiệu số 57–26. Mineirão: mùa xuống hạng. Bảng xếp hạng CBF 2022.
Năm 2024, Cruzeiro lại có mặt trong chung kết Nam Mỹ, lần này ở Sudamericana. Tại Asunción, Racing dẫn hai bàn trước khi Kaio Jorge rút ngắn cách biệt đầu hiệp hai. Khi Cruzeiro dâng lên tìm bàn hòa, Roger Martínez ghi bàn phản công ấn định tỷ số 3–1. Giấc mơ chiếc cúp mới khép lại ở trận cuối, nhưng hành trình ấy đánh dấu một bước tiến sau quãng thời gian phải thi đấu tại Série B. AFA: chung kết Sudamericana 2024.
Nguồn tham khảo
- CBF: Cruzeiro tròn 104 tuổi
- Mineirão: lịch sử sân
- Santos: Duelo de Gigantes
- FIFA: lịch sử các nhà vô địch Libertadores
- Cruzeiro: 50 năm Libertadores 1976
- CONMEBOL: những nhà vô địch tìm cúp mới
- Globo: phỏng vấn Elivélton về chung kết 1997
- CBF: Cruzeiro ở Copa do Brasil
- CBF: Corinthians 1–2 Cruzeiro 2018
- CBF: Série B 2022
- AFA: Racing 3–1 Cruzeiro 2024
Đối chiếu ngày 31/10/2026.