AC Monza là câu lạc bộ bóng đá Italy đại diện thành phố Monza ở vùng Brianza. Thành lập năm 1912, đội trải qua nhiều mùa ở các hạng đấu khác nhau trước khi lần đầu giành quyền thi đấu Serie A năm 2022. Cuộc thăng hạng trước Pisa, sân Brianteo và hành trình trở lại giải cao nhất năm 2026 là những cột mốc đáng chú ý trong lịch sử biancorossi.
Từ hai đội địa phương đến AC Monza
Trang lịch sử của Monza ghi ngày thành lập là 1/9/1912, khi hai tổ chức Pro Monza và Pro Italia hợp nhất. Đội bóng phát triển ở địa phương trước khi tham dự các hệ thống giải quốc gia. Màu trắng và đỏ gắn với biệt danh biancorossi, cách gọi phổ biến của những đội mang hai màu này tại Italy.
Trong nhiều thập niên, Monza thi đấu tại Serie B và Serie C. Sự di chuyển giữa các hạng tạo nên một lịch sử khác với những câu lạc bộ đã có nhiều mùa ở Serie A. Theo nguồn CLB, đội từng có những giai đoạn đổi tổ chức và tên gọi, vì vậy khi so sánh thành tích cần xem mốc của từng mùa thay vì chỉ dựa vào một bảng tên.
Những dấu mốc trước Serie A
Monza ghi dấu ở Coppa Italia Serie C trước khi có cơ hội tranh tài tại hạng cao nhất. Nguồn của đội nhắc tới trận tranh cúp tại Lucca năm 1974 trước Lecce. Đây là giải cúp dành cho các đội ở hệ thống Serie C, cần phân biệt với Coppa Italia toàn quốc.
Mùa 1987/88, Monza vừa thăng hạng vừa giành thêm Coppa Italia Serie C. Đội hình thời kỳ đó có những cầu thủ về sau được biết đến rộng rãi như Pierluigi Casiraghi và Alessandro Costacurta. Bối cảnh mùa giải cho thấy các thành tích cúp và thăng hạng có thể diễn ra cùng năm nhưng được quyết định ở những cuộc thi riêng.
Tháng 6/2020, câu lạc bộ trở lại Serie B sau 19 năm. Trang lịch sử Monza cho biết đội đứng đầu bảng Lega Pro trong mùa giải bị gián đoạn bởi đại dịch. Bước lên hạng hai tạo điều kiện để đội cạnh tranh suất Serie A trong những mùa tiếp theo.
Chung kết play-off với Pisa năm 2022
Ngày 29/5/2022 trở thành ngày quan trọng khi Monza lần đầu giành quyền dự Serie A. Đối thủ trong chung kết play-off là Pisa. Sau trận lượt đi trên sân nhà, Monza tới Arena Garibaldi để đá lượt về trong bầu không khí căng thẳng.
Theo tường thuật của Monza, đội bị dẫn 0–2 khi trận lượt về mới bước sang phút thứ chín. Thầy trò Giovanni Stroppa sau đó gỡ lại, rồi giành chiến thắng 4–3 sau hiệp phụ. Christian Gytkjær ghi hai bàn ở trận lượt về; Lega B cũng nêu đóng góp của tiền đạo Đan Mạch trong toàn bộ vòng play-off.
Kết quả ấy khép lại hành trình chờ đợi kéo dài 110 năm tính từ ngày thành lập. Trận thắng ở Pisa là kết quả lượt về, còn suất thăng hạng được xác định dựa trên cả hai trận chung kết. Nhờ đó Monza bước vào một mùa giải hoàn toàn mới ở cấp độ cao nhất.
Ra mắt và trở lại giải cao nhất
Ngày 13/8/2022, Monza đá trận Serie A đầu tiên trên sân nhà trước Torino. Đội bóng xứ Brianza sau đó lần lượt đối đầu với các tên tuổi lớn của bóng đá Italy; trang CLB nhắc tới những chiến thắng trước Inter, Juventus, Milan và Napoli trong giai đoạn đầu ở Serie A.
Monza xuống hạng sau mùa 2024/25 nhưng giành lại suất lên Serie A năm 2026 qua play-off. Lega Serie A cho biết đội vượt qua Catanzaro ở chung kết sau hai lượt, dù thua trận lượt về. Ngày hoàn tất trở lại, 29/5, trùng với ngày đội thăng hạng lần đầu bốn năm trước.
Sân Brianteo và bản sắc địa phương
Sân Brianteo được khánh thành ngày 28/8/1988 bằng trận Coppa Italia giữa Monza và AS Roma. Chủ nhà thắng 2–1; nguồn CLB liệt kê các bàn của Casiraghi, Giannini và Mancuso. Từ năm 2020 sân mang tên thương mại U-Power Stadium, còn Brianteo vẫn là tên lịch sử quen thuộc.
Các trang của câu lạc bộ và ban tổ chức cung cấp lịch, kết quả, điều lệ mới theo từng mùa. Đọc lại chung kết play-off năm 2022 hoặc ghé trang chủ Xoilac để xem thêm hồ sơ đội bóng.