Zenit St. Petersburg là CLB Nga gắn với thành phố Saint Petersburg, từng mang tên Leningrad. Lịch sử đội đi từ bóng đá nhà máy đến chức vô địch Liên Xô, rồi vươn ra châu Âu với hai chiếc cúp năm 2008. Màu xanh, trắng và xanh da trời của Zenit đã xuất hiện ở Petrovsky trước khi được mang sang sân Gazprom Arena.
Từ đội nhà máy đến chiếc cúp thời chiến
Niên biểu do Zenit phát hành đặt mốc khởi đầu năm 1925 với đội bóng Nhà máy kim loại Leningrad, viết tắt LMZ. Tên Stalinets xuất hiện năm 1936, còn Zenit được sử dụng từ năm 1940. Những lần đổi tên ấy nằm trong giai đoạn bóng đá Liên Xô tổ chức lại các đội của nhà máy và hội thể thao.
Chiến tranh để lại tổn thất sâu sắc. Một bộ phận cầu thủ và ban huấn luyện sơ tán tới Kazan, những người khác ở lại Leningrad hoặc ra mặt trận. Theo lịch sử chính thức của CLB, đội trở về thành phố vào mùa xuân 1944 rồi giành Cúp Liên Xô cùng năm. Zenit vượt qua Dynamo Moscow và Spartak Moscow trên đường tới trận cuối, sau đó đánh bại TsDKA với các bàn của Boris Chuchelov và Sergey Salnikov. Konstantin Lemeshev là người dẫn dắt đội hình chiến thắng ấy.
Chức vô địch 1984 và cuộc trở lại thập niên 1990
Dưới thời Yury Morozov, một thế hệ cầu thủ trẻ Leningrad giúp Zenit giành huy chương đồng giải Liên Xô năm 1980. Đội lần đầu dự UEFA Cup vào mùa thu 1981 nhưng thua Dynamo Dresden cả hai lượt. Pavel Sadyrin tiếp quản cuối năm 1982 và đưa CLB lên nấc thang cao hơn. Ngày 21/11/1984, chiến thắng 4-1 trước Metalist Kharkiv khép lại mùa giải vô địch Liên Xô đầu tiên của Zenit. Cùng năm ấy, đội còn vào chung kết cúp quốc gia, dù thua Dynamo Moscow. Biên niên thập niên 1980 ghi lại đầy đủ hai hành trình này.
Ngày 6/8/1990, Zenit tách khỏi sự bảo trợ của LOMO để trở thành một tổ chức độc lập. Những khó khăn tài chính và tổ chức sau đó kéo đội xuống hạng. Sadyrin trở lại, đưa Zenit lên giải cao nhất, mở đường cho một lần hồi sinh. Đỉnh cao là Cúp Nga ngày 26/5/1999: Alexander Panov lập cú đúp, Roman Maksimyuk ghi thêm một bàn trong chiến thắng 3-1 ở chung kết. Tư liệu CLB về thập niên 1990 xem chiếc cúp này là thành quả quan trọng của giai đoạn tái thiết.
Thế hệ Arshavin và mùa châu Âu đáng nhớ
Zenit đứng thứ ba tại Nga năm 2001 rồi giành ngôi á quân năm 2003. Dick Advocaat đến tháng 7/2006; mùa kế tiếp, chiến thắng trước Saturn ở vòng cuối mang về chức vô địch Nga đầu tiên. Đội trưởng Anatoliy Tymoshchuk sát cánh cùng Andrey Arshavin, Pavel Pogrebnyak, Igor Denisov và Konstantin Zyryanov trong thế hệ đăng quang năm 2007. Zyryanov đồng thời được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất nước Nga năm ấy.
Ở UEFA Cup 2007/08, Zenit vượt qua nhiều đối thủ mạnh, nổi bật là trận thắng Bayern Munich 4-0 tại bán kết lượt về. Chung kết tại Manchester ngày 14/5/2008 đưa họ gặp Rangers. Denisov mở tỷ số phút 72 sau pha phối hợp với Arshavin; Zyryanov ấn định 2-0 trong thời gian bù giờ từ đường chuyền của Fatih Tekke. Báo cáo UEFA đánh dấu chiếc cúp châu Âu đầu tiên của đội bóng thành phố bên sông Neva.
Ngày 29/8 tại Monaco, Zenit tiếp tục thắng Manchester United 2-1 để đoạt Siêu cúp châu Âu. Pogrebnyak ghi bàn trước giờ nghỉ, Danny nhân đôi cách biệt trong trận ra mắt, còn Nemanja Vidić rút ngắn tỷ số. Danny được chọn là cầu thủ hay nhất trận. Đây là lần đầu một CLB Nga giành danh hiệu này.
Từ Petrovsky đến Gazprom Arena
Gazprom Arena được xây tại vị trí sân Kirov trên đảo Krestovsky, theo thiết kế của kiến trúc sư Kisho Kurokawa. Công trình có mái đóng mở và mặt sân có thể di chuyển, đồng thời giữ lại một số dấu tích của sân cũ. Trận chính thức đầu tiên ngày 22/4/2017 chứng kiến Zenit thắng Ural 2-0; Branislav Ivanović ghi bàn mở màn lịch sử sân. Trang giới thiệu sân của Zenit cũng ghi nhận nơi đây tổ chức Confederations Cup 2017 trước World Cup 2018. Bạn có thể trở lại lịch sử Zenit hoặc theo dõi bóng đá tại Xoilac.
Nguồn tham khảo
- Zenit – niên biểu trong chương trình chính thức
- Zenit – lịch sử thập niên 1940–1950
- Zenit – lịch sử 1980–1989
- Zenit – lịch sử 1990–1999
- Zenit – thế hệ vô địch Nga 2007
- UEFA – chung kết UEFA Cup 2008
- UEFA – Siêu cúp châu Âu 2008
- Zenit – sân Gazprom Arena
Đối chiếu ngày 31/10/2026.