Uruguay là đội tuyển nam quốc gia do Asociación Uruguaya de Fútbol (AUF) quản lý, thường được gọi là Celeste. Lịch sử đội tuyển nằm ở trung tâm những trang đầu của bóng đá quốc tế: hai huy chương vàng Olympic thập niên 1920, chức vô địch World Cup đầu tiên năm 1930 và chiến thắng tại Maracanã năm 1950. Những thế hệ về sau tiếp tục bổ sung dấu mốc tại Copa América, với chiếc cúp năm 2011 là một sự kiện tiêu biểu.
Trận quốc tế được AUF ghi nhận
Ngày 20/7/1902, Uruguay gặp Argentina tại Montevideo và thua 0–6. AUF và FIFA ghi nhận đây là trận quốc tế đầu tiên trong lịch sử hai đội tuyển. Cuộc gặp mở đầu một mối cạnh tranh lâu dài giữa hai nền bóng đá bên bờ Río de la Plata, về sau tiếp tục hiện diện tại Olympic, World Cup và giải vô địch Nam Mỹ. AUF, tư liệu trận đầu.
Olympic 1924 và 1928 trước thời World Cup
FIFA ghi nhận Uruguay giành huy chương vàng bóng đá nam Olympic tại Paris 1924 và Amsterdam 1928. Trong bài tổng hợp huy chương, cơ quan này mô tả đội bóng là thế lực nổi bật của thập niên 1920 và xem hai chiến thắng như bước mở đầu cho thế hệ sẽ vô địch World Cup 1930. Thế hệ này đưa Uruguay từ các sân đấu Olympic châu Âu tới ngôi vô địch thế giới trên quê hương. FIFA về các đội giành huy chương Olympic.
Montevideo 1930 và chiếc cúp đầu tiên
Ngày 30/7/1930, Uruguay thắng Argentina 4–2 tại Estadio Centenario ở Montevideo để vô địch kỳ World Cup đầu tiên. Pablo Dorado, Pedro Cea, Santos Iriarte và Héctor Castro ghi các bàn của chủ nhà. Trước đó, đội thắng Peru 1–0, Romania 4–0 và Nam Tư 6–1. Uruguay khép lại giải với bốn trận toàn thắng, ghi 15 bàn và nhận ba bàn thua; Cea là người ghi nhiều bàn nhất của đội với năm pha lập công. HLV Alberto Suppici dẫn dắt đội hình có José Nasazzi, Héctor Scarone và José Leandro Andrade. AUF, toàn cảnh World Cup 1930.
Trang lịch sử sân ghi ngày khánh thành là 18/7/1930, gắn với kỷ niệm một trăm năm tuyên thệ bản hiến pháp đầu tiên của Uruguay. Đội tuyển thắng Peru 1–0 trong trận ra mắt sân tại giải. Tên gọi Centenario có nền tảng từ sự kiện quốc gia ấy, đồng thời được gắn chặt với ký ức bóng đá qua giải đấu năm 1930. Lịch sử từ Estadio Centenario.
Maracanazo 1950: đảo ngược trận đấu quyết định
Ngày 16/7/1950, Uruguay đánh bại Brazil 2–1 tại Maracanã ở Rio de Janeiro. Chủ nhà mở tỷ số nhờ Friaça, nhưng Juan Alberto Schiaffino và Alcides Ghiggia ghi bàn giúp Celeste thắng ngược. FIFA đặt trận đấu trong lịch sử dưới tên Maracanazo. Cuộc đấu quyết định thuộc vòng bảng cuối, khi hai đội đứng đầu bước vào trận trực tiếp phân định chiếc cúp. FIFA nhìn lại chiến thắng tại Maracanã.
Schiaffino, Ghiggia và đội trưởng Obdulio Varela trở thành những gương mặt gắn với chiến thắng năm 1950. Uruguay bước vào trận cuối trước khán đài khổng lồ của Maracanã, nơi Brazil chỉ cần hòa để vô địch. Bàn thắng của Ghiggia đảo ngược những chờ đợi ấy và đưa chiếc cúp về Montevideo. Tên Maracanazo về sau được dùng như cách gọi một cuộc lật đổ trên sân đối thủ trong ký ức bóng đá thế giới. FIFA, ký ức Maracanazo.
Copa América 2011 và thế hệ Forlán–Suárez
Ngày 24/7/2011, Uruguay thắng Paraguay 3–0 ở chung kết Copa América tại Buenos Aires, giành danh hiệu thứ 15. Trước trận cuối, đội của Óscar Tabárez vượt chủ nhà Argentina qua luân lưu ở tứ kết, sau trận hòa 1–1. Fernando Muslera cản cú sút của Carlos Tévez, còn cả năm cầu thủ Uruguay đều thực hiện thành công. Ở bán kết, hai bàn của Luis Suárez giúp Celeste thắng Peru 2–0 và tiếp tục hành trình tới sân Monumental. AUF, hành trình Copa América 2011.
Luis Suárez mở tỷ số trong chung kết, còn Diego Forlán, khi ấy thi đấu cho Atletico Madrid, ghi hai bàn hoàn tất chiến thắng. Suárez được chọn là cầu thủ hay nhất giải và Sebastián Coates nhận giải cầu thủ trẻ hay nhất. Chiếc cúp nối ba thế hệ gia đình Forlán: cha ông, Pablo, vô địch năm 1967; ông ngoại Juan Carlos Corazo từng huấn luyện các đội vô địch năm 1959 và 1967. AUF, các dấu ấn năm 2011.
Nguồn tham khảo
- AUF – Giải thích tư liệu các trận đội tuyển
- FIFA – Thành tích bóng đá nam Olympic
- AUF – Chung kết World Cup 1930
- Estadio Centenario – Lịch sử sân
- FIFA – Uruguay và Maracanazo 1950
- AUF – Kỷ niệm Copa América 2011
- AUF – Hành trình Copa América 2011
- AUF – Uruguay tại World Cup 1930
Đối chiếu ngày 31/10/2026.