Parma gắn tên một thành phố Emilia-Romagna với những chiếc cúp châu Âu và hình ảnh áo trắng có thánh giá đen. Thập niên 1990 đưa câu lạc bộ lên hàng ngũ nổi bật của bóng đá Italy. Các thế hệ cầu thủ để lại dấu ấn qua những chiến thắng tại London, Milan và Moskva.
Từ kỷ niệm Giuseppe Verdi tới Parma Foot Ball Club
Lịch sử chính thức đặt nguồn gốc tại Verdi Foot Ball Club, đội tồn tại ngắn trong năm 1913 nhân một trăm năm ngày sinh nhà soạn nhạc Giuseppe Verdi. Parma Foot Ball Club ra đời ngày 16/12/1913, mang áo trắng với thánh giá đen. Các tên gọi và hình thức tổ chức thay đổi nhiều lần, nhưng biểu tượng Crociati tiếp tục gắn với đội bóng thành phố.
Ở vòng cuối mùa 1989/90, Osio và Melli ghi bàn trước Reggiana trong trận derby tại Tardini, giúp Parma lên Serie A. Cột mốc ấy mở đường cho một thập niên cạnh tranh những chiếc cúp lớn với các đối thủ trong nước và châu Âu.
Tardini, sân bóng trong lòng thành phố
Sân nhà được đặt theo tên Ennio Tardini, một thành viên sáng lập và chủ tịch câu lạc bộ giai đoạn 1921–1923. Ông góp phần thúc đẩy xây dựng công trình và đặt viên gạch đầu tiên ngày 31/12/1922. Hồ sơ sân của Parma ghi Tardini thuộc sở hữu thành phố, có 23.324 chỗ theo thông tin câu lạc bộ công bố.
Từ công trình đa môn, sân dần chuyển trọng tâm sang bóng đá: đường xe đạp được bỏ, các khán đài được xây sát mặt cỏ. Cổng vào theo phong cách Liberty và vị trí gần trung tâm làm nên diện mạo riêng. Các khán đài Petitot-Ovest, Est, Nord và Sud bao quanh sân đấu, nối sinh hoạt của cổ động viên với không gian đô thị Parma.
Từ Wembley tới hai chiếc Cúp UEFA
Ngày 12/5/1993, Parma thắng Royal Antwerp 3–1 trong chung kết Cúp C2 tại Wembley. Biên bản của DFB ghi 37.393 khán giả theo dõi trận đấu tại London. Chiến thắng đưa Parma từ hành trình mới bước lên Serie A tới một danh hiệu châu lục chỉ trong vài năm, đánh dấu sự xuất hiện của đội trên bản đồ các nhà vô địch châu Âu.
Năm 1995, đối thủ chung kết Cúp UEFA là Juventus. Dino Baggio ghi bàn duy nhất lượt đi ngay phút thứ năm. Tại lượt về ở San Siro, Gianluca Vialli đưa Juventus vượt lên nhưng Dino Baggio gỡ hòa, giúp Parma thắng chung cuộc 2–1. Tổng kết UEFA nhấn mạnh đây là lần thứ ba liên tiếp đội của Nevio Scala vào chung kết châu Âu. Trước đó, Parma vượt Vitesse, AIK, Athletic Club, Odense và Leverkusen trên đường tới trận quyết định.
Cặp chung kết 1995 còn đặt Parma trước đội đang giành cả chức vô địch Italy lẫn cúp quốc gia. Juventus tới trận lượt đi với thành tích bất bại tại Cúp UEFA mùa ấy. Parma lại thắng bằng hai khoảnh khắc của Dino Baggio, trong đó bàn gỡ ở lượt về giúp đội giữ lợi thế tối thiểu tới khi hết trận.
Chiếc Cúp UEFA thứ hai đến năm 1999. Đội của Alberto Malesani đánh bại Marseille 3–0 tại Luzhniki ở Moskva. Hernán Crespo, Paolo Vanoli và Enrico Chiesa lần lượt ghi bàn. Lilian Thuram, Fabio Cannavaro, Dino Baggio và Juan Sebastián Verón thuộc thế hệ tạo nên chiến thắng ấy. Theo UEFA, Parma từng thắng Bordeaux 6–0 ở lượt về tứ kết và vượt Atlético Madrid với tổng tỷ số 5–2 ở bán kết. Mùa giải còn có Coppa Italia, hoàn tất một năm đặc biệt trong phòng truyền thống.
Tái thiết từ Serie D và trở lại ngôi đầu Serie B
Câu lạc bộ cũ phá sản ngày 19/3/2015. Parma được tái lập ngày 27/7 cùng năm, bắt đầu ở Serie D rồi thăng hạng ba mùa liên tiếp, trở về Serie A ngày 18/5/2018 tại La Spezia.
Năm 2024, Parma lại giành quyền lên Serie A, lần này bằng chức vô địch Serie B dưới thời Fabio Pecchia. Trận hòa Bari 1–1 giúp đội bảo đảm thăng hạng trước ba vòng. Thống kê cuối mùa của câu lạc bộ ghi 76 điểm qua 38 trận, 21 chiến thắng và chỉ bốn thất bại. Đội ghi 66 bàn, thủng lưới 35, đạt hiệu số +31.
Dennis Man đóng góp 11 bàn, Adrian Benedyczak ghi mười bàn, tạo hai điểm tựa ghi bàn trong mùa trở lại. Từ các đêm châu Âu của Parma tới hành trình tái thiết, câu lạc bộ tiếp tục mang những ký ức riêng của Tardini vào bóng đá Italy. Độc giả có thể theo dõi đội và các đối thủ tại trang chủ Xoilac.
Nguồn tham khảo
- Parma Calcio – Lịch sử câu lạc bộ
- Parma Calcio – Stadio Ennio Tardini
- DFB – Chung kết Cúp C2 1993
- UEFA – Parma vô địch Cúp UEFA 1995
- UEFA – Parma vô địch Cúp UEFA 1999
- Parma Calcio – Thống kê mùa thăng hạng 2024
Đối chiếu nguồn ngày 31/10/2026.