Persebaya Surabaya là đội bóng áo xanh gắn với thành phố Surabaya của Indonesia và cộng đồng cổ động viên Bonek. Câu lạc bộ kỷ niệm ngày ra đời 18/6/1927, có hai chức vô địch Liga Indonesia năm 1997 và 2004, rồi trải qua chặng trở lại đáng nhớ bằng chức vô địch Liga 2 năm 2017. Gelora Bung Tomo là sân nhà được ban tổ chức giải ghi nhận hiện nay. Tư liệu của câu lạc bộ nối lịch sử đội với những người sáng lập và các thế hệ từng mang vinh quang về Surabaya.
Nguồn gốc và những ký ức áo xanh
Paijo và M. Pamoedji được Persebaya ghi nhận là những người sáng lập. Tên ban đầu của tổ chức là SIVB, trước khi trải qua các thay đổi tên gọi để trở thành Persebaya. Cội nguồn này vẫn hiện diện trong sinh hoạt câu lạc bộ: trước mùa 2020, đại diện ban lãnh đạo, huấn luyện viên và cầu thủ đến viếng mộ Pamoedji tại Pegirian. Chuyến đi còn ghé nơi an nghỉ của Rusdy Bahalwan, huấn luyện viên đưa đội tới chức vô địch năm 1997, cùng cựu cầu thủ Eri Irianto. Những hoạt động ấy giữ sự liên hệ giữa đội hiện tại với các nhân vật trong lịch sử.
Trong thời kỳ Perserikatan, Persebaya có những mùa vô địch đáng nhớ năm 1951, 1952, 1978 và 1988. Cuộc gặp các cựu cầu thủ nhân dịp 30 năm danh hiệu 1988, do câu lạc bộ tổ chức năm 2018, có Muharom Rusdiana, Maura Helly, Yongki Kastanya và Seger Sutrisno. Họ kể lại giai đoạn đội dự chung kết liên tiếp và vai trò của cầu thủ trưởng thành từ các câu lạc bộ nội bộ tại Surabaya. Bản tin cuộc gặp cho thấy mạng lưới bóng đá địa phương là một phần quan trọng trong ký ức Persebaya.
Hai danh hiệu thời Liga Indonesia
Khi bóng đá Indonesia chuyển sang mô hình Liga Indonesia, Persebaya tiếp tục giành chức vô địch mùa 1996/97. Đội của Rusdy Bahalwan có Aji Santoso, Uston Nawawi, Carlos de Mello và Jacksen F. Tiago. Đến năm 2004, Persebaya lại lên ngôi dù vừa trở lại hạng cao nhất. Hai chức vô địch đánh dấu khả năng cạnh tranh của đội qua những cấu trúc giải khác nhau. Tổng thuật Tirto nhắc cả hai mùa, còn câu lạc bộ ghi nhận những chiếc cúp này được trưng bày trong cuộc gặp lịch sử năm 2018.
Năm 2017: trở lại bằng một chức vô địch
Sau giai đoạn gián đoạn tư cách tham gia bóng đá quốc gia, Persebaya trở lại Liga 2 năm 2017. Trận chung kết ngày 28/11 tại Gelora Bandung Lautan Api gặp PSMS Medan diễn ra căng thẳng. Rishadi Fauzi mở tỷ số từ phút thứ hai, Irfan Jaya ghi bàn còn lại của Persebaya trong hiệp đầu, trong khi PSMS cũng có hai bàn từ các tình huống cố định. Tỷ số 2–2 được giữ tới hết thời gian chính thức, buộc trận đấu bước vào hiệp phụ.
Ngay đầu hiệp phụ, Irfan Jaya đón đường chuyền của Ricky Kayame và ghi bàn quyết định. Persebaya thắng 3–2, giành chức vô địch Liga 2 và trở lại hạng cao nhất. Tường thuật chính thức ghi chi tiết bước ngoặt này. Ngày 25/3/2018, đội mở màn hành trình Liga 1 mới bằng chiến thắng 1–0 trước Perseru Serui tại Gelora Bung Tomo, nhờ bàn của Robertino Pugliara. ANTARA ghi nhận trận đấu như một thời điểm được người hâm mộ mong đợi sau nhiều năm chờ đợi.
Gelora Bung Tomo và sức sống Bonek
Gelora Bung Tomo là địa chỉ gắn với những cuộc trở về ấy. Tháng 3/2017, trận giao hữu với PSIS Semarang tại đây thu hút hàng chục nghìn người xem, dù hai đội khi đó đều chuẩn bị cho Liga 2. Persebaya thắng 1–0 bằng quả phạt đền của Rachmat Irianto phút 83. Bài viết về trận Homecoming mô tả đám đông Bonek và sự chờ đợi kéo dài nhiều năm. Sân vì vậy gắn với ý nghĩa đoàn tụ của đội bóng cùng thành phố, bên cạnh chức năng tổ chức các trận đấu.
Năm 2019, Persebaya về nhì sau Bali United. Đoạn cuối mùa dưới thời Aji Santoso có bảy chiến thắng và hai trận hòa trong chín vòng, đưa đội từ vị trí thứ 11 lên ngôi á quân. Hồi tưởng của câu lạc bộ nhấn mạnh chuỗi trận này như một lần bứt lên đáng nhớ. Từ những danh hiệu cũ tới hành trình trở lại, lịch sử Persebaya luôn có dấu ấn của Surabaya và Bonek. Xem thêm hồ sơ đội bóng cùng các giải đấu tại Xoilac.
Nguồn tham khảo
- Persebaya – nguồn gốc và tưởng nhớ người sáng lập
- Persebaya – ký ức vô địch 1988 và hai cúp Liga Indonesia
- Persebaya – chung kết Liga 2 năm 2017
- Persebaya – ngày trở về Gelora Bung Tomo năm 2017
- ANTARA – Persebaya trở lại Liga 1 năm 2018
- Persebaya – chuỗi chín trận cuối mùa 2019
- Tirto – những mùa vô địch và á quân 2019
- ILeague – nhận diện Persebaya và sân Gelora Bung Tomo
Đối chiếu nguồn ngày 31/10/2026.